Ngày 16/1/2026, Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) đã chính thức khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên của Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội). Sự kiện trọng đại này có sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử, mở ra chương mới cho ngành công nghiệp công nghệ cao của đất nước.
Dự án chiến lược, kiến tạo năng lực sản xuất lõi
Nhà máy chip bán dẫn của Viettel được triển khai trên diện tích rộng khoảng 27 ha, với mục tiêu hình thành hạ tầng quốc gia phục vụ các hoạt động nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và đặc biệt là sản xuất chip bán dẫn. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ khâu sản xuất lõi (fabrication) của chip, thay vì chỉ dừng lại ở các khâu thiết kế hay lắp ráp như trước đây.
Việc chế tạo chip bán dẫn được xem là công nghệ tinh vi nhất hiện nay, bao gồm khoảng 1.000 bước công nghệ liên tiếp, kéo dài nhiều tháng và đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối. Theo kế hoạch, nhà máy sẽ hoàn thành xây dựng, nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào cuối năm 2027. Giai đoạn 2028–2030 sẽ tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả theo tiêu chuẩn quốc tế.
Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel, cho biết Tập đoàn sẽ nhanh chóng triển khai dự án để đạt mục tiêu hoàn thành các khâu đầu tư và thử nghiệm sản xuất vào cuối năm 2027. Dự án này không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược về khoa học – công nghệ và an ninh quốc gia, hỗ trợ mạnh mẽ hệ sinh thái bán dẫn trong nước, bao gồm các doanh nghiệp thiết kế chip và startup công nghệ.
Cơ hội và thách thức trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu
Năm 2025, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn trên bản đồ bán dẫn toàn cầu, chủ yếu nhờ vào thế mạnh trong các khâu đóng gói, kiểm thử và thiết kế chip. Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đang trải qua sự tái cấu trúc sâu rộng do cạnh tranh địa chính trị và sự đứt gãy chuỗi cung ứng, thúc đẩy các tập đoàn lớn đa dạng hóa địa điểm sản xuất.
Việt Nam có lợi thế nổi trội về ổn định chính trị, vị trí địa lý chiến lược, nguồn nhân lực trẻ dồi dào, chi phí cạnh tranh và hội nhập quốc tế sâu rộng. Chính phủ xác định ngành bán dẫn là nền tảng then chốt để phát triển kinh tế số và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Hiện tại, Việt Nam đã là mắt xích quan trọng trong khâu hậu sản xuất chip với sự hiện diện của nhiều “ông lớn” như nhà máy đóng gói và kiểm thử của Intel tại TP. Hồ Chí Minh, cùng các dự án mở rộng của Amkor, Hana Micron, Samsung, và Renesas. Ngoài ra, năng lực thiết kế chip (chip design) trong nước cũng đang được hình thành và phát triển mạnh mẽ.
Giải pháp cho bài toán công nghệ và nhân lực
Mặc dù tiềm năng lớn, việc phát triển nhà máy chế tạo chip hoàn chỉnh (fab) tại Việt Nam vẫn đối diện với nhiều rào cản. Thách thức lớn nhất là thiếu hụt công nghệ lõi và yêu cầu vốn đầu tư khổng lồ (lên tới hàng chục tỷ USD cho một fab hiện đại). Bên cạnh đó, việc thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên sâu và hệ sinh thái hỗ trợ (vật liệu, hóa chất, thiết bị) chưa hoàn chỉnh cũng là những vấn đề cần giải quyết.
Nhận thức rõ những thách thức này, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách chiến lược nhằm phát triển ngành: ưu tiên đào tạo nhân lực bán dẫn chất lượng cao, tạo cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai và thủ tục hành chính cho các dự án công nghệ cao, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác quốc tế với các tập đoàn và quốc gia có nền công nghiệp bán dẫn phát triển.
Trong dài hạn, mục tiêu của Việt Nam là trở thành trung tâm đóng gói, kiểm thử và thiết kế chip quan trọng của khu vực Đông Nam Á, và từng bước tiến sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu, qua đó xây dựng nền tảng công nghiệp công nghệ cao, tăng cường năng lực tự chủ của nền kinh tế số.